Oordelen
Van nature zijn de menselijke hersenen zo
opgebouwd dat je dingen in een categorie stopt. Is er geen categorie voorhanden, dan wordt er een nieuwe gemaakt, maar liever niet. Ook is bekend dat elke categorie een gevoelsmatige lading heeft. Dit roept meteen een plusje of
minnetje op: het beginoordeel. En dit allemaal gebeurt binnen een halve seconde en is onoverkomelijk, want het brein is categorisch in polariteiten opgebouwd.
Een voorbeeld is het horen van een woord. Stel ik zeg: Chocola. Bij
de een roept dit binnen een seconde een plusje op, bij de ander een minnetje (degene die hier niet van houden). Dit beginoordeel hoeft niet het eindoordeel te zijn, want dit is puur neurotisch J.
Een vooroordeel is dat aan
de hand van vooraf bekende informatie (dit hoeft geen juiste info te zijn) het oordeel al is gemaakt en niet op het zojuist geschetste microniveau van de hersenen, maar bewust.
Veroordelen doen mensen helaas met acties van
personen (wanneer heb je jezelf voor het laatst veroordeeld?) wanneer deze niet stroken met eigen ethische grenzen, wanneer deze acties tegen het eigen belang ingaan of eigen problemen aan het licht stellen, het zogenaamde "Oordeel
in je voordeel".
Met het verstrijken van de jaren wordt het brein steeds fijnmaziger en ontstaan er allerlei interneurale verbindingen, een heel systeem van gedachten en overtuigingen over jezelf, anderen, situaties,
objecten, kortom de wereld, die ontzettend diep verankerd raken. Zie je brein maar als het landelijk spoornetwerk en waar op dat moment jouw trein rijdt, daar ben je op dat moment van bewust. Maar jij bent de machinist en in
bepaalde mate zelfs de spooraanlegger.
Wetende dat je zo bent opgebouwd, kan het misschien goed doen dingen niet zwart-wit te bekijken en een ieders belangen en processen meenemen in je beoordeling door je te verplaatsen in
de ander dan alleen je eigen brein. Helaas moet dit verplaatsen in de ander weer met je eigen brein, waardoor dit niet altijd hoeft te helpen. Ook kan het inzichtelijk zijn je eigen maatstaven aan de kaak te stellen, want naast
"Oordeel in je voordeel" bestaat ook nog "Meten met twee maten".