Home

Introductie

Taalspelletjes

Taal is een middel om gedachten, gevoelens, emoties en overtuigingen om te zetten, zodat dit nauwkeuriger kan worden uitgewisseld met anderen. Dit omzetten is een proces waarbij onder andere grappige momenten kunnen ontstaan wanneer je erin slaagt 'er door heen te prikken'.
Zo had ik een paar jaar terug een gesprek met een vriend van me die mij erop attent maakte dat ik iets dat gevoelig lag aan het ontkennen was. Ik reageerde nogal fel door te zeggen "Ik ontken niets!!". Nog geen seconde later lagen we dubbel van het lachen, want ik had net de grootste ontkenning gemaakt die maar mogelijk was. Daarnaast was het een ontkenning die het tijdelijk mogelijk maakte ook nergens inhoudelijk op in hoeven te gaan.
Een ander voorbeeld is een gebeurde werksituatie. Een hoofd van een afdeling maakte op moment A een beslissing, terwijl na enige tijd bleek dat de beslissing niet de beste was. Op moment B veranderde hij de beslissing, terwijl de situatie (structureel) niet was veranderd. Als taalspelletje werd door hem met een glimlach gezegd: "Tja, die verandering is gewoon een kwestie van voortschrijdend inzicht". Dit was een grappige manier om de verandering te verwoorden als 'ja, ik herzie nu wel mijn mening, maar ik heb nu ook extra inzichten verworven', zonder de nadruk erop te hoeven leggen dat de eerste beslissing 'niet zo handig' was. Uiteraard kon er ook daadwerkelijk sprake zijn van voortschrijdend inzicht.
 

Naast de inhoud geven bovenstaande voorbeelden ook aan dat communicatie altijd iets zegt over de relatie tussen twee sprekers. Stel een vrouw zegt tegen haar man "Ik wil serieus genomen worden". Het is duidelijk wat de inhoud is, als je de zin tenminste niet dubbelzinnig interpreteert. De manier waarop de vrouw dit zegt, verhult echter nog veel meer. Ga maar na hoe de onderlinge relatie tot uitdrukking komt in de volgende gevallen:
Ze kan het glimlachend en zacht zeggen.
Ze kan het boos uitschreeuwen, terwijl ze haar vuisten er bij balt.

Op deze wijze verhult menselijke communicatie, naast de inhoudelijke kant van de zaak, altijd minimaal een van de volgende drie aspecten: hoe de spreker zichzelf ziet, hoe de spreker de ander ziet of hoe de spreker de onderlinge relatie ziet. Ik wil de lezer bewust maken eens goed te letten op de eigen communicatie en de feedback die je daar op krijgt. Zo kun je urenlang inhoudelijk een meningsverschil gaan bespreken, zonder dat het conflict om de inhoud draait. Eerst moet de relatie worden gedefinieerd.